Badanie prostaty jako profilaktyka zdrowotna

Badanie prostaty jest koniecznością

Prostata to gruczoł wielkością i kształtem przypominający kasztan, umiejscowiony za pęcherzem moczowym. Dopóki prostata nie zacznie się powiększać, tak naprawdę nie sprawia żadnych kłopotów. Problem zaczyna się pojawiać, kiedy dojdzie do rozrostu gruczołu krokowego. Objawia się to ciągłym parciem na pęcherz i trudnościami z oddawaniem moczu. Jednakże kontrolowanie gruczołu krokowego konieczne jest nie tylko wtedy, gdy pacjent zaobserwuje u siebie zaburzenia ze strony układu moczowego. Regularna profilaktyka prostaty pozwala wcześnie wykryć zachodzące zmiany. I zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka prostaty, a w razie potrzeby wdrożyć odpowiednio wcześniej skuteczne leczenie. W artykule odpowiemy na pytanie jak wygląda i na czym polega badanie prostaty

Profilaktyka – czyli na jakich badaniach prostaty skupić się w pierwszej kolejności?

Każdy mężczyzna po ukończeniu 50. roku życia powinien udać się do urologa na kontrolne badania. Nie wyklucza się również wcześniejszych wizyt, gdyż problemy z prostatą pojawiają się u panów w coraz młodszym wieku. Urolog podczas takiej wizyty w pierwszej kolejności przeprowadzi wywiad, a potem wykona badanie per rectum, czyli badanie prostaty przez odbyt. Jest to dość krępujący proces dla pacjenta, ale pod względem medycznym najbardziej skuteczny sposób zbadania prostaty. Za pomocą tej metody lekarz jest w stanie dotrzeć najbliżej prostaty i sprawdzić czy na przylegającej do odbytnicy części nie zachodzą już jakieś zmiany oraz czy nie nastąpił już przerost stercza. Podczas takiej wizyty, urolog zleci również, aby prostata miała badania ogólne moczu oraz badanie na prostatę z krwi.

Rodzaje badania na prostatę wykonywanych w Polsce

Poniżej przedstawimy spis badań, które powinny przydać się w wyborze i zaznajomieniu z konkretnymi działaniami specjalistów.

  • Badanie ogólne moczu

To rodzaj badania, które wykonuje się u wszystkich pacjentów z problemami ze strony układu moczowego. Pozwala na wykrycie krwi w moczu lub też obecności drobnoustrojów odpowiedzialnych za zakażenia dróg moczowych. Natomiast w przypadku prostaty pozwala wykryć w moczu obecność bakterii. Jest to sygnałem do wykonania posiewu z moczu, czyli badania mogącego określić rodzaj patogenu. Dopiero wówczas możliwe jest wdrożenie odpowiedniego leczenia ukierunkowanego na wyeliminowanie konkretnego drobnoustroju.

  • Badanie prostaty z krwi (wskaźnik PSA).

Określenie stężenia, czyli badanie PSA (prostata, czyli antygenu typowego dla gruczołu krokowego, w surowicy krwi jest jednym z głównych badań prostaty. Prawidłowa norma PSA w krwi powinna mieścić się w granicach normy 0,0 – 4,0 ng/ml. Należy mieć jednak na uwadze, że stężenie PSA w krwi wraz z wiekiem pacjenta ulega znaczniej modyfikacji i jest bardzo tolerancyjna u starszych mężczyzn. Uznaje się zatem, że u panów między 60. a 65. rokiem życia, prawidłowego stężenie dla wskaźnika PSA markery prostaty powinny wynosić do 5,4 ng/ml, z kolei od 65. do 75. roku życia może wynosić nawet 6,6 ng/ml i jest to wartość wciąż mieszcząca się w normie. Co więcej większe wartości i podwyższony wynik badania wcale nie musi oznaczać choroby nowotworowej. Niekiedy jest to pierwszy symptom sygnalizujący zapalenie prostaty, łagodny przerost gruczołu krokowego, a nawet efekt zabiegów wykonywanych w obrębie dróg moczowych i prostaty.

  • Ultrasonograficzna ocena zalegania moczu (USG gruczołu krokowego)

Badanie wykonuje się poprzez powłoki brzuszne. Pozwala określić ogólny stan zarówno górnych, jak i dolnych dróg moczowych. Co za tym idzie dostarczyć informacji o ilości gromadzonego w pęcherzu moczu. A także o ewentualnym zaleganiu moczu w pęcherzu po mikcji. Dodatkowo badanie USG prostaty pozwala oszacować wielkość gruczołu krokowego i wykryć złogi w drogach moczowych.

  • Badanie prostaty przez odbyt (TRUS)

Czyli po prostu USG prostaty przez odbyt. Przygotowanie polega na wprowadzeniu do odbytnicy specjalnej głowicy USG, która umożliwi bardzo dokładną ocenę tkanki gruczołu krokowego. Z uwagi na bliskość gruczołu prostaty i odbytnicy jest to jedno z najskuteczniejszych badań pozwalających na ocenę wielkości i stanu, w jakim znajduje się gruczoł. Jest również istotnym wskaźnikiem do ewentualnego wyboru operacyjnej metody leczenia prostaty.

  • Biopsja prostaty

Czyli przezodbytnicza biopsja gruboigłowa stercza pod kontrolą TRUS. Biopsja prostaty to zabieg inwazyjny, przeprowadzany przy diagnostyce raka prostaty. Pacjent, u którego podejrzewa się wystąpienie tego nowotworu, z pewnością zastanawia się na czym polega biopsja prostaty i jak długo trwa.

biopsja prostaty

Czy biopsja prostaty boli? Nie powinna, ponieważ wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym. Pacjent może jednak odczuwać dyskomfort, związany z uczuciem parcia na stolec i ucisku gruczołu krokowego.

Biopsja prostaty nie jest badaniem, do którego wymagane jest specjalne przygotowanie. Przed jej wykonaniem lekarz zbiera od pacjenta wywiad, głównie na temat przyjmowanych leków i chorób. Jest to szczególnie istotne w przypadku przyjmowania leków przeciwzakrzepowych, które należy odstawić na tydzień przed planowaną biopsją. Przed badaniem pacjent otrzymuje profilaktycznie antybiotyk, który ma za zadanie uchronić go przed wystąpieniem stanu zapalnego po zabiegu. W dniu planowanego zabiegu nie trzeba być na czczo.

Jak długo trwa biopsja? Na czym polega badanie? Jest to badanie, podczas którego pobiera się, wprowadzonym przez odbyt specjalnym pistoletem z kilkumilimetrową igłą, pod kontrolą aparatu USG, wycinek z tkanki narządu, w celu oceny stopnia zaawansowania choroby. Biopsja prostaty trwa około 10 minut. Wykonywana jest u pacjentów, u których stwierdzono podwyższone stężenie PSA lub u których badanie per rectum wiązało się z nieprawidłowym wynikiem. Zabieg pozwala na pobranie próbki tkanki prostaty do badania mikroskopowego. A to w rezultacie umożliwia wczesne wykrycie niepokojących zmian nowotworowych i szybkie podjęcie radykalnego leczenia. Biopsja prostaty to zabieg, którego wyniki podawane są w skali Gleasona, która jednocześnie określa stopień złośliwości nowotworu. Dzieli się ją na niską (stopnie 2-4), średnią (5-7) oraz wysoką (8-10).

Biopsja prostaty a wyniki badania. Rezultaty badania znane są po upływie około 3 tygodni. Wszystko zależy od pracowni histopatologicznej, do której wysyłany jest pobrany wycinek gruczołu krokowego.

Czy biopsji stercza wiąże się z jakimiś powikłaniami? Jak każda interwencja medyczna, tak i biopsja prostaty niesie za sobą możliwe powikłania i niepożądane skutki uboczne. Do najczęściej występujących należą: zapalenie jelita grubego, zapalenie prostaty, krwawienie z dróg moczowych lub odbytu, obecność krwi w nasieniu, czy nawet zatrzymanie moczu. Ponadto możliwe jest wystąpienie gorączki. Każdy z tych objawów może wystąpić do 4 tygodni po zabiegu i dla pewności należy je skonsultować z lekarzem.

  • Rezonans magnetyczny

To badanie pozwalające w jak najlepszy sposób ocenić anatomię oraz ewentualną patologię prostaty, robiąc to z dokładnością do kilku milimetrów. Co więcej jest całkowicie bezinwazyjne. Do tego wiąże się ze znikomą liczbą działań niepożądanych, dlatego coraz częściej wykorzystywane jest również w urologii. W ostatnim czasie szczególnie popularne staje się obrazowanie prostaty za pomocą tomografii rezonansu magnetycznego. Ta wykonywana jest za pośrednictwem cewki transrektalnej (ERMR). Technika łączy obraz gruczołu z jednoczesnym badaniem spektroskopowym, pozwalającym uzyskać widma z poszczególnych regionów prostaty i stworzenie map metabolicznych.

  • Masaż gruczołu krokowego – na czym polega masaż prostaty?

Masaż gruczołu krokowego (stercza) jest metodą diagnostyki i leczenia chorób prostaty. Rozpoznawanie chorób odbywa się poprzez masaż gruczołu krokowego u mężczyzn, jakim jest prostata. Masaż wykonywany przez lekarza ma na celu wykrycie zmian w gruczole. Oczywiście można wykonać masaż prostaty samemu, wspomagając tym samym powrót do zdrowia. Leczniczy masaż prostaty wykonuje się przy wykorzystaniu dwóch technik: masażu wewnętrznego i zewnętrznego. W obu metodach masowana jest prostata. Masaż zewnętrzny polega na stymulacji okolic krocza, znajdującego się pomiędzy moszną a odbytem. Jest on głównie stosowany w celu wywołania erekcji.

Drugim sposobem, bardziej związanym z leczeniem chorób prostaty, jest masaż wykonywany przez odbyt. Ćwiczenia na prostatę mogą być wykonywane podczas badania per rectum. Przez lekarza, bądź przez samego pacjenta. Zarówno w celu poprawy zdrowia, jak i wspomaganiu leczenia farmakologicznego przy schorzeniach gruczołu krokowego.

Aby wykonać “dojenie prostaty” należy się odpowiednio przygotować, aby przyniosło ono korzyści, a nie dodatkowo zaszkodziło zdrowiu. Przed rozpoczęciem trzeba opróżnić pęcherz moczowy oraz wypróżnić się. Należy zadbać o higienę rąk, poprzez obcięcie paznokci, użycie jednorazowych lateksowych rękawiczek oraz żelu nawilżającego lub znieczulającego, zmniejszającego uczucie dyskomfortu. Następnie należy ułożyć się na boku i wprowadzić palec wskazujący do odbytu. Prostata znajduje się po wewnętrznej stronie, w kierunku pępka, w odległości około 5 cm od odbytu. Masaż polega na wykonywaniu delikatnych, jednostajnych ruchów od brzegu prostaty do środka i powinien trwać od kilkunastu sekund do minuty.

Pamiętaj! Nawet samodzielny masaż prostaty może przynieść następujące korzyści: udrożnienie zablokowanych przewodów, usunięcie zalegającej wydzieliny, zmniejszenie napięcia mięśni krocza oraz zwiększenie skuteczności farmakoterapii.

  • Laserowe leczenie prostaty

Każde z powyższych badań pozwala w skutecznych i szybki sposób ocenić nie tylko aktualny stan gruczołu krokowego, ale również zdiagnozować ewentualny problem i zaawansowanie choroby. Co za tym idzie umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia, które ma na celu poprawę jakości życia mężczyzny i niedopuszczenie do poważnych powikłań zdrowotnych. Metody leczenia są jednak bardzo różne i zależą od rodzaju dolegliwości. U niektórych chorych wystarczy wdrożyć leczenie farmakologiczne. Jednak w sytuacji, gdy to nie wystarcza lub dolegliwość jest w bardziej zaawansowanym stadium konieczne może okazać się działanie zabiegowe. Zaś w poważnych przypadkach nawet operacja prostaty laserem.

Radioterapia raka prostaty (brachyterapia i teleterapia)

Radioterapia to metoda leczenia nowotworu za pomocą promieniowania jonizującego.

radioterapia raka prostaty

Przy leczeniu raka prostaty radioterapia jest stosowana jako uzupełnienie po leczeniu operacyjnym nowotworu lub jako niezależny sposób leczenia. Wybór metody zależy od stopnia zaawansowania choroby, wyniku przeprowadzonych badań diagnostycznych czy wieku pacjenta.

Radioterapia, jak każda terapia, ma swoje wady i zalety.

Do niewątpliwych zalet można zaliczyć możliwość uniknięcia operacji i wycięcia gruczołu krokowego. Wadą tej metody jest jednak długi, kilkutygodniowy czas leczenia. Pacjenci w wieku powyżej 65 lat, nie mogący skorzystać z operacyjnego leczenia raka prostaty, kierowani są na radioterapię prostaty. W leczeniu nowotworu stercza poprzez radioterapię wyróżniamy teleterapię i brachyterapię.

Teleterapia to napromieniowywanie nowotworu źródłami promieniowania oddalonymi od niego o kilkadziesiąt centymetrów.

Brachyterapia jest bardziej precyzyjna, ponieważ źródło promieniowania wprowadza się bezpośrednio do leczonego narządu.

Radioterapia prostaty niesie ze sobą skutki uboczne.

Powikłania, które występują wcześnie po przebytej radioterapii to: częste, bolesne oddawanie moczu, parcie na stolec, biegunka. W dłuższej perspektywie radioterapia może dać też skutki uboczne, takie jak:

  • impotencja,
  • nietrzymanie moczu,
  • krwawienia z odbytu,
  • bóle miednicy promieniujące do ud.

Ponadto nieuniknioną konsekwencją konieczności radioterapii nowotworu gruczołu krokowego jest uszkodzenie promieniowaniem zdrowych tkanek, znajdujących się w obrębie leczonego narządu. Uszkodzenie prawidłowych komórek prowadzi do powikłań w postaci odczynów popromiennych. Większość z nich goi się bez śladu, niektóre mogą jednak pozostać na zawsze.

Wyleczony rak prostaty daje dobre rokowania po operacji, czy po radioterapii.

Powodzenie procesu leczenia jest jednak uzależnione od szybkiej diagnostyki i rozpoczęcia kuracji bez zbędnej zwłoki.

Gdy koniecznością jest operacja prostaty – przebieg dostępnych zabiegów

W leczeniu zabiegowym zazwyczaj stosuje się mniej inwazyjne metody, które mają na celu ustąpienie dolegliwości w oddawaniu moczu. Jednakże, jak podkreśla artykuł Przeglądu Urologicznego, w przypadku wskazań, a także wyrażenia woli przez pacjenta, korzysta się z inwazyjnych metod leczenia, czyli operacji i zabiegów operacyjnych. Gdy doskwiera nam bardziej zaawansowanie chora prostata, leczenie laserem jest ostatecznością wykorzystywaną w celu doprowadzenia do martwicy tkanek, ich odpreparowania i odcięcia. Jedną z najnowocześniejszych a zarazem najmniej inwazyjnych metod laserowego leczenia prostaty jest fotoselektywna waporyzacja stercza, czyli zielony laser (Green Light). Tego rodzaju operacja prostaty przebiega dość prosto i szybko.

Za pośrednictwem założonego do cewki moczowej cystoskopu wprowadza się włókno lasera, którego promieniowanie ostatecznie niszczy tkankę gruczołu krokowego. Zabieg jest całkowicie bezkrwawy i nie obarczony praktycznie żadnym ryzykiem. Co więcej pacjent dość szybko wraca do formy sprzed operacji i codziennej aktywności.

Źródła:
  1. Before and After Radical Prostate Surgery: Information and Resource Guide, Virginia Vandall-WalkerKatherine MooreDiane Pyne, Athabasca University Press, 2008, ISBN: 1897425171, 9781897425176
  2. Prostata: położenie i funkcje, choroby, metody leczenia, Guy Vallancien, Klub dla Ciebie, 2007, ISBN: 8374045906, 9788374045902

5 odpowiedzi do Badanie prostaty jako profilaktyka zdrowotna

  1. Romek napisał(a):

    Jak wygląda taki zabieg? Jest ktoś po nim?

  2. Robi napisał(a):

    Trzeba leczyć zawczasu, bo operacje to nie jest najprzyjemniejsza rzecz na świecie, wiem sam… jak moja prostata mnie bolała, to wysłali mnie na badanie z krwi – te badanie PSA… dużo się dowiedziałem, ale nie polecam tego nikomu, strasznie to nieprzyjemne i krępujące

  3. Wojo napisał(a):

    Wróciłem właśnie od lekarza i powiedział, że to łagodny przyrost prostaty i polecił mi Prostolan, wie ktoś gdzie można go dostać w najlepszej cenie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *